Horoskop jednej z najwybitniejszych pisarek w historii światowej literatury, autorki takich nieśmiertelnych powieści, jak Duma i uprzedzenie, Rozważna i romantyczna czy Emma.

Zaledwie z ekranów kin zeszła nowa ekranizacja „Dumy i uprzedzenia” Jane Austen (kolejna, po adaptacjach filmowych z lat 1938, 1952, 1967, 1980, filmie pełnometrażowym z 1940 i serialu BBC z 1995 roku!), a już kręci się następne filmy według scenariuszy opartych na jej dziełach – dwa miniseriale: Opactwo Notrhanger i Rozważna i Romantyczna oraz film Perswazje. Z księgarni na całym świecie znikają wydania jej powieści, a jeden z największych na świecie wydawców kart tarota, Lo Scarabeo, wydał właśnie, ku radości fanek angielskiej pisarki, talię specjalnie dla nich: Tarot Jane Austen! Entuzjastyczna recenzja tej talii wkrótce wyskoczy z Magicznego Kuferka, ale dziś chciałam spojrzeć w jej niezwykły horoskop. Prawdę mówiąc, od jakichś trzech tygodni, czyli odkąd zaprzyjaźniony sklepik z kartami sprowadził Tarota Jane Austen do Polski, nie robię w wolnych chwilach nic innego, tylko patrzę w jej horoskop, czytam listy, biografie, opracowania, przekopuję się przez sieć w poszukiwaniu materiałów na temat życia i twórczości, no i oczywiście kolejny raz napawam się jej utworami.

                Jane Austen, ur. 16.12.1775, godz. 23.45, Steventon Hamps k./Basingstoke

Horoskop Jane Austen robi wrażenie: w oczy rzuca się nakładający się na osie półkrzyż Słońca, Neptuna i Jowisza oraz dwie potężne koniunkcje: Księżyca z Saturnem i Marsa z Plutonem. Do sławy Jane przyczynił się z pewnością wysoko położony i bardzo mocny w horoskopie Jowisz. Arroyo, omawiając w książce: „Exploring Jupiter” horoskopy sławnych ludzi i roli Jowisza w ich życiu, pisze: „Nie powinno dziwić, że wielu sławnych ludzi, wymienionych dotychczas, ma aspekt Jowisza i Słońca, gdyż często daje on uznanie, światowy sukces i awans społeczny”. Jane ma taki aspekt: luźną opozycję Słońca i Jowisza. Znaczenie tego aspektu zwiększa jeszcze fakt, że Słońce znajduje się w znaku Strzelca, znajdującym się pod patronatem Jowisza. Największa planeta układu słonecznego w horoskopie Jane Austen położona jest w Bliźniętach blisko Medium Coeli, od strony IX domu: tak posadowiony Jowisz pokazuje potrzebę rozwoju osobistego poprzez komunikację, wymianę myśli i odkrywanie nowych idei. Władcą Jowisza jest planeta słowa i komunikacji: położony w swoim III domu Merkury, który, choć nie jest położony wysoko, jak Jowisz, lecz skromnie schowany – jak większość planet – pod horyzontem, w teatrze horoskopu Jane ogrywa jedną z najważniejszych ról. Jest on władcą ascendentu w Pannie i Medium Coeli w Bliźniętach, w których znajdują się także władający Słońcem Jowisz i robiący opozycję do swego władcy Uran. Jane zaczęła pisać bardzo wcześnie i pisała, gdy tylko mogła oderwać się od codziennych zajęć. Jednak jej energię pochłaniały jednak przede wszystkim nie dzieła, którymi teraz zachwyca się cały świat, ale listy do bliskich, przede wszystkim do ukochanej siostry. Tak mocny Merkury w III domu przejawił się także w jej związkach z rodzeństwem. Jane całe życia czuła się najbardziej związana z rodziną – jej Słońce świeci przecież w domowym zaciszu, w najgłębszym punkcie horoskopu, na Imum Coeli. Jane, jako siódme dziecko, z pewnością nie mogła liczyć na więcej uwagi i opieki ze strony matki, choć rodzina Austenów uchodziła za bardzo dobrą i szczęśliwą – być może na ten brak emocjonalny z dzieciństwa wskazuje koniunkcja Saturn/Księżyc i fakt, że w swoich powieściach bezustannie pokazywała, jak wielka jest w życiu młodej kobiety rola matki, która powinna być wsparciem i przewodnikiem po świecie, tworząc jednocześnie portrety matek, które – wszystkie co do jednej - zawodzą w tej roli. Za to starsza siostra Cassandra była jej najbliższa osobą przez całe życie. Podobnie jak Jane, która potępiając małżeństwo bez miłości i dla pieniędzy, odrzucała nawet bardzo atrakcyjne (Jowisz na MC) oferty, Casandra nigdy nie wyszła za mąż, choć z innych przyczyn: była zakochana z wzajemnością i zaręczona, ale jej narzeczony zginął na morzu. Siostry spędzały razem mnóstwo czasu, a gdy były oddzielnie, pisywały do siebie długie listy. Omawiały w nich wszystko: bieżące wydarzenia, domowe sprawy, towarzyskie ploteczki, przeczytane książki. Znajdziemy w nich nieraz takie perełki, jak to zdanie z listu do siostry z 5 marca 1814, w którym Jane pisze tak: „Przeczytałam Korsarza, pocerowałam halkę i nie zostało mi nic innego do roboty”. Z jednej strony lord Byron, z drugiej – dziura w spódnicy. Tak wyglądało jej życie i tak brzmią jej listy: wciąż między domem III a IX. Osobowość i twórczość Jane Austen rozwijały się w duchu jej Neptuna na ascendencie w Pannie: między idealizmem, zamiłowaniem do lektur i duchowymi poszukiwaniami a codzienną, prozaiczną i pracowitą rzeczywistością.

Wielkim darem, który otrzymała po równo od Merkurego w Strzelcu w opozycji z Uranem i położonego w tym znaku Słońca w opozycji z Jowiszem, był zmysł humoru. Jane, która na portrecie uśmiecha się do nas tak słodko i niewinnie, obdarzona była wyczuciem komizmu i ciętym, często złośliwym dowcipem. Jowisz i Merkury, które to planety w tradycyjnej astrologii opiekowały się całym krzyżem zmiennym (Merkury położonymi w dolnej hemisferze Bliźniętami i Panną, Jowisz znajdującymi się powyżej horyzontu Strzelcem i Rybami), wraz z dającym iskrę niespodziewanych skojarzeń Uranem dały jej prędkość myślenia i talent do dostrzegania komicznej strony rzeczywistości, co wraz z umiejętnością krytycznej oceny świata, jaką mają ascendentalne Panny, złożyło się na jej podejście do świata i urok jej prozy. W jej książkach pełno jest króciutkich, precyzyjnych i zabójczo celnych stwierdzeń, które wyrażają to, na co inny autor musiałby poświęcić cały akapit. Kiedy w „Emmie” bohaterowie wracają z pikniku, jedno skromne zdanie, mówiące o tym, że pani pastorowa manewrowała swoim powozem tak, by koniecznie jechać na przedzie, wystarcza, by dać znakomite wyobrażenie o jej zadzieraniu nosa, pretensjonalności i ambicji bycia pierwszą damą w towarzystwie. Również w jej listach sporo jest komentarzy, które przedstawiają Jane zupełnie inną od tej łagodnie, czule i nieco bezmyślnie uśmiechającej się panny z portretu. Część korespondencji sióstr została w ogóle spalona po śmierci Jane – były to zapewne głównie te listy, w których cięty dowcip i zmysł obserwacji Jane nadmiernie psuł jej wizerunek damy słodkiego charakteru i miłego usposobienia.

Dowcip i humor były jednak dla pisarki nie tylko sposobem opisywania świata, ale okularami, przez które na niego patrzyła i sposobem na stworzenie dystansu do bolesnej nieraz rzeczywistości. W ten sposób również radziła sobie ze światem uczuć – w jej horoskopie jedyną planetą w żywiole wody jest położona w Skorpionie Wenus, więc przy tak dominującym Merkurym nie dziwi, że uczucia wolała analizować z pewnej odległości. O konieczności kontroli i analizy własnych uczuć oraz ciągłego liczenia się z opinią i uczuciami innych mówi w jej horoskopie także koniunkcja Księżyca z Saturnem prawie na granicy I i II domu. Jane musiała wykształcić w sobie taki system obronny, jej życie bowiem nie było usłane różami. Przede wszystkim naznaczone było ciągłym brakiem pieniędzy. Musiała boleśnie odczuwać świadomość, że nawet wszystkie cenione u kobiet zalety: dobre pochodzenie (matka Jane miała znakomite koligacje), należyte wychowanie, bystrość, dowcip, ładna powierzchowność, uzdolnienia w kobiecych pracach i zapał do nich – nie liczyły się wobec braku odpowiednich funduszy! Ciągłe borykanie się z problemami materialnymi oznaczało np. konieczność oszczędzania tam, gdzie Jane najmniej tego pragnęła: na listach do ukochanej Cassandry, (korespondencja była kosztowna, oszczędzano na niej, ile się dało – stawiano bardzo drobne litery, najpierw normalnie, potem obracano kartkę i ciąg dalszy zapisywano między wierszami do góry nogami). Również z powodu pieniędzy rzadko kiedy mogła oddawać się przyjemności strojenia się w piękne suknie, które tak uwielbiała, jak na posiadaczkę Księżyca w Wadze przystało. W jej sytuacji finansowej nawet drobne z punktu widzenia zamożniejszej kobiety zakupy pasmanteryjne były poważnymi wydatkami i niecodziennymi miłymi wydarzeniami, szeroko omawianymi w listach do Cassandry. A Jane kochała zarówno zakupy, jak i szycie. Merkury dał jej nie tylko talenty Bliźniąt, ale i pracowitej, wytrwałej i dokładnej Panny. Autorka „Dumy i uprzedzenia” była bardzo uzdolniona manualnie, co zresztą cechowało wszystkie kobiety z jej rodziny, ale to Jane była mistrzynią precyzji, zarówno jeśli chodziło o grę w bierki, jak i o robótki ręczne, zwłaszcza haft angielski i pracochłonne patchworki.

Jednocześnie nietrudno przychodzi wyobrazić sobie, że przy mocnym Strzelcu Jane była osobą, która – jak wszystkie kobiety żyjące w tamtej epoce - musiała tłumić swoją jowiszową energię. Grzeczność i takt Wagi, układność i skromność Panny, poskromiona nieco kontaktowość Bliźniąt – te cechy były społecznie akceptowane u panny z towarzystwa. Merkurialna bystrość, spostrzegawczość i ostrość sądów, Jowiszowy dowcip, rozmach i zamiłowanie do swobody – te cechy Jane mogła swobodniej wyrażać tylko w kontaktach z siostrą i w swoich powieściach. W codziennym życiu musiała je kontrolować i wyciszać, co zapewne prowadziło do stłumienia złości i nagromadzenia jej pokładów. Wskazuje na to koniunkcja Marsa z Plutonem – jakikolwiek aspekt tych dwóch planet daje problemy z wyrażaniem gniewu, spychanego w głąb siebie jako coś niebezpiecznego i/lub złego, muszącego pozostawać pod stałą kontrolą. Tutaj kontrola musiała być podwójna, bo sprawowana przez Saturna, który w Wadze strzeże norm społecznych i towarzyskich. Z drugiej strony – koniunkcja ta podkreśla wytrwałość, z jaką Jane dążyła do osiągnięcia swoich celów: po długotrwałych negocjacjach z wydawcami, upokorzeniu, jakie spotkało ją ze strony jednego z nich i zawiedzionych nadziejach, jej pierwsza książka została w końcu wydana na własny koszt.

solariusz na 17.12.1810 - urodziny poprzedzające wydanie pierwszej powieści

W październiku 1811 roku ukazała się „Rozważna i romantyczna”, napisana przez „Pewna Damę” (by a Lady). Jane Austen w tranzytach na pierwsze zapowiedzi w prasie (30 i 31 października) miała Saturna na Słońcu w opozycji do MC i kwadraturze do ascendentu, a tranzytujący szósty dom Pluton, aspektując również kwadraturą jej położonego przy MC Jowisza, pomógł wydobyć na światło dzienne efekty jej długotrwałej, ciężkiej pracy. W progresjach spotkały się Słońce i Merkury. Również solariusz zapowiadał sukces: na samej górze horoskopu na nawrót Słońca poprzedzający debiut wydawniczy znajduje się wspaniała i zapowiadająca sukces koniunkcja Słońca, Merkurego i Saturna na MC. Władcą tego solariuszowego roku Jane był właśnie tak znakomicie w nim położony Merkury, w natalnym horoskopie niezwykle ważna planeta, władca ascendentu i Medium Coeli. Odwrotnie niż w horoskopie natalnym, w solariuszu tym większość planet jest na górze, pod horyzontem znajdują się tylko Jowisz na szczycie 3 domu i Pluton w 1. Solariusz ten ma też odwrócone w stosunku do natalnego osie, jego MC pokrywa się niemal idealnie z IC horoskopu urodzin. To, co Jane tak długo tworzyła w ukryciu, nie tylko ujrzało światło dzienne, ale od razu zdobyło rozgłos i uznanie. Ten rok i wydanie powieści zmieniły jej życie: zaczynająca gorzknieć wskutek niepowodzeń życiowych Jane zaznała smaku sławy i podziwu. Wprawdzie jej sytuacja finansowa nie zmieniła się zbytnio na lepsze, ale dzięki sukcesowi wróciła jej pewność siebie i wiara we własny talent. „Rozważna i romantyczna” uzyskała znakomite recenzje: w lutym 1812 pierwsza z nich, zamieszczona w „Critical Review”, chwaliła powieść tymi słowami: „gorąco polecana... doskonale napisana; bohaterowie pochodzą ze szlachty, ich postacie są naturalne i zręcznie zbudowane. Akcja jest wiarygodna, wysoce zajmująca i zabawna; zakończenie takie, jakiego życzyłby sobie czytelnik, całość zaś dostatecznie długa, by podtrzymać zainteresowanie, nie nudząc. Przynosi zaszczyt autorce, która wykazuje się ogromną znajomością charakterów i szczęśliwie łączy zdrowy rozsądek ze sprawami lżejszymi”. Wkrótce przyszła kolej na trzy następne powieści: bestsellerową „Dumę i uprzedzenie” oraz również rozchwytywane „Mansfield Park” i „Emmę”. Już po śmierci, która nastąpiła zaledwie sześć lat po ukazaniu się pierwszej powieści, ukazała się reszta jej dzieł, w tym uważane przez wielu krytyków za największe jej osiągnięcie „Perswazje”. Ostatnie lata życia Jane były najszczęśliwsze: wprawdzie w szerokim świecie przez długi czas nikt nie wiedział, kim jest tajemnicza „Pewna Dama”, ale to nie przeszkadzało napawać się radością i uznaniem w gronie rodziny i przyjaciół, najbliższych, wśród których jej czwartodomowe Słońce świeciło najjaśniej.

12 listopada 2006

Słońce w Strzelcu, Księżyc w Lwie

Wersja do druku